Ambrozija

Rasprostranjenost

Ambrozija je autohtona biljka u SAD, odakle je preneta u Evropu 1863. godine, uvozom žitarica i deteline. Smatra se da je širenje na Balkanu počelo početkom četrdesetih godina dvadesetog veka. Sve do sedamdesetih godina nije predstavljala značajan problem, dok nakon toga postaje dominantan korov u centralnoj i jugoistočnoj Evropi.

U ratovima za oslobođenje srpskih krajeva koji su se nalazili pod Turskom vladavinom, vođenim od 1876. do 1878. godine, u kojima je oslobođena jugoistočna Srbija (Pirot, Bela Palanka, Niš, Leskovac, Vranje, Kuršumlija), poginuo je, ranjen i umro veliki broj vojnika Srpske vojske. O tome je vođena solidna dokumentacija, pa je, godinu dana po svršetku Drugog srpsko-turskog rata 1877-1878. godine, Vrhovna komanda Srpske vojske objavila knjigu ,,Rat Srbije sa Turskom za oslobođenje i nezavisnost 1877-1878. godine“. U to vreme vrhovni komandant bio je knez Milan Obrenović, a načelnik Štaba Vrhovne komande ađutant knežev, general Kosta S. Protić. Vojskovođa koji se najviše proslavio u ovom ratu bio je general Jovan Belimarković, komandant Šumadijskog kora, koji je u drugoj fazi rata bio, na izvestan način, nadređen i Moravskom koru pukovnika Milojka Lešjanina. Protić i Belimarković će deset godina kasnije, 1889. biti postavljeni za namesnike maloletnom kralju Aleksandru Obrenoviću, i tu dužnost vršiće sve do 1893. godine. Pomenuta knjiga, koju je sačinilo Operativno odeljenje Vrhovne komande sadrži gotovo sve relevantne podatke iz rata, od Proklamacije kneza Milana do podataka o poginulim, ranjenim i nestalim, spiskove odlikovanja, i, naravno, prikaz ratnih operacija.

U ovom, kao i u Prvom srpsko-turskom ratu, 1876. godine, učestvovao je i veliki broj vojnika iz svih sela sa teritorije današnje opštine Vrnjačka Banja. Ova knjiga nije mogla, iz objektivnih razloga, da objavi spiskove svih učesnika rata, ali zato sadrži neke dragocene podatke koji govore o ljudima koji su stradali. Ovde se iznose podaci samo o stradalim sa teritorije današnje Vrnjačke opštine, uz napomenu da podaci nisu mogli biti sistematizovani po jedinstvenoj metodologiji, jer nisu tako ni vođeni. Na primer, za umrle vojnike u pojedinim spiskovima postoji dijagnoza bolesti a u drugim ne, negde su navođeni datumi, a negde izostavljeni. Takođe, pojedina prezimena su pogrešno navođena, a vrlo je verovatno da su priređivači knjige pred sobom imali nečitke rukopise sastavljača spiskova. Umesto Medar, u pojedinim mestima je napisano Medak, umesto Čajetinac Šaptinac itd. Mi smo pokušali da te nedoslednosti ispravimo, upoređujući druge podatke o istim licima, na primer, popise stanovništva iz 1862/63. godine.

Kada jedno društvo u tranziciji, pored svih problema sa kojima se sreće, na ekonomskom, pravnom, sociološkom, kulturnom i kada menja čitav poredak, kada se na kraju okrene i sebi samom, dolazimo do saznanja da se u životu često polazi od početka i to od čoveka i njegove porodice kao osnovne ćelije društva.

Danas smo došli dotle, da smo tu ćeliju izložili svim bolestima, da je postala maligna bespomoćna i na putu uništenja. Uništiti nju uništavamo naše postojanje.

Žrtva i nasilnik. Sami termini zvuče zastrašujuće. Počelo se sa njihovim raspoznavanjem, uobličavanjem, obelodanjivanjem, pa zauzimanjem određenih strategija po pitanju iskorenjivanja tog društvenog zla.

Postoji narodno verovanje da nesreća nikada ne dolazi sama.

Vratimo se žrtvi i nasilniku.

Možda Vas naslov ovog teksta asocira na neki uzbudljivi akcioni trilerski roman, koji se čita bez predaha. Daleko je od toga, nažalost, predstavlja realnost življenja u našoj Srbiji. Licemerstvo koje se ogleda u pojedincu pa i mogu da shvatim.

Licemerstvo koje ispoljava država sa svojim legalnim institucijama i legalno donetim zakonima premašuje moje poimanje i države i zakona i pravde, posebno kada se radi na najosetljivijim pitanjima zaštite ČOVEKA i svakog njenog GRAĐANINA.

Problem narkomana je evidentan alkoholičara i od ranije.

Postoje institucije i ustanove koje se bave ovom problematikom i njima hvala. Postoje državni organi i sudovi koji su u obavezi da zakone poštuju.

Uverili smo se da po pitanju izricanja adekvatnih mera OBAVEZNOG PSIHIJATRIJSKOG LEČENJA – gde odluke po pravilu donosi sud opšte nadležnosti i pitanje ZAŠTITNIH MERA koje donose sudije za prekršaje iz Zakona o javnom redu i miru ni malo se ne mogu tretirati kao mere koje imaju za cilj zaštitu prava građana, pravo na život, pravo na slobodno kretanje, pravo na mir, a bolesnih i zavisnih pravo na lečenje. Jer se takve mere retko a bogami i nikako ne izriču.

Ove godine 21. jula, navršilo se pet godina od smrti Vladete Vukovića lirika, književnog istoričara i kritičara, profesora Prištinskog univerziteta.

Profesor Vladeta Vuković rođen je 16. februara 1928. godine u Vrnjačkoj Banji. U porodici čuvenog ugostiteljskog radnika Milana – preratnog vlasnika prestižnog pansiona „Švajcarija“ (danas „Srbija“).

Osnovnu školu i gimnaziju završio je u rodnoj Vrnjačkoj Banji. Potom se upisuje na Univerzitet u Beogradu i na Katedri za jugoslovensku književnost i srpskohrvatski jezik na tadašnjem Filozofskom fakultetu. Studira, ali počinje i da objavljuje poeziju i kraće beleške iz književnosti.

Studije literature i jezika Vladeta Vuković završava 1953. godine, posle čega se vraća u Vrnjačku Banju, u čijoj će gimnaziji i predavati književnost i jezik. U Vrnjačkoj Banji će ostati do 1959. godine, kada je izabran za nastavnika na Višoj pedagoškoj školi u Prištini, a naredne godine 1960. u Prištini je otpočela sa radom Katedra za srpskohrvatski jezik i književnost (Univerziteta u Beogradu), na kojoj će Vladeta Vuković biti izabran za asistenta i raditi neprekidno do penzionisanja.

Autor je brojnih eseja, osvrta, portreta, članaka, prikaza, beležaka, ogleda i studija, ne samo o poznatim piscima (klasicima) već i početnicima, mladim kosovskometohijskim piscima, i ne samo njima.

Svetlana Jovanović, kustoškinja izložbe na otvaranju u Zamku

Petar Lubarda je rođen 27. jula 1907. u Ljubotinju (Crna Gora), umro 13. februara 1974. u Beogradu. Godine 1925. upisuje se u Umetničku školu u Beogradu (prof. Beta Vukanović, Ljuba Ivanović i Ilija Šobajić) koju napušta 1926. i odlazi u Pariz gde ostaje do 1932. Vraća se u Beograd i ostaje do 1938, kada ga napušta i po drugi put boravi u Parizu do 1940. Vreme okupacije provodi u nemačkom zarobljeništvu. Posle oslobađanja odlazi na Cetinje, gde je, između ostalog, i jedan od osnivača Umetničke škole. Od 1950. živi i radi u Beogradu sve do svoje smrti. Studijska putovanja: Francuska, Španija, Italija, Nemačka, SSSR, Brazil, Engleska, Belgija, Indija, Sirija i Liban. Bio je redovan član Srpske akademije nauka i umetnosti u Beogradu i vanredni član Jugoslovenske akademije znanosti i umjetnosti u Zagrebu. Odlikovan je Ordenom bratstva i jedinstva.

Sa promocije knjige

Biblioteka Fons Romanus izdavačke kuće – Narodna biblioteka „Dr Dušan Radić“ nastavlja sa izdavanjem zavičajnih knjiga, čiji su sadržaji i na zavičajnom i na širem prostoru, srpskom i jugoslovenskom. Odmah žurim sa konstatacijom da je apsurdna podela knjiga na zavičajne, regionalne i univerzalne. Izbledela su shvatanja da nas zavičajno i regionalno oslobađa više vrednosne norme, kao i da se zavičajno mora afirmisati preko centara. Primera radi, navodim samo dve knjige u izdanju Vrnjačke biblioteke: Đeneral Belimarković Ognjana Topalovića, koju sam još 1998, kad je knjiga o ovom velikom Vrnjčaninu objavljena, označio kao širenje konteksta; druga, egzemplarna je Dnevnik banjskih razgovora Boška Ruđinčanina, u kojoj autor sa srpskim piscima, vezanim za Banju, razgovara o velikim i malim temama literature, naše zemlje i sveta (M. B. Protić, Dobrica Ćosić, Milorad Pavić, Desanka Maksimović, Dušan Matić, Bogdan Bogdanović, i dr.).

Otkrića pre nove ere

Šećerna bolest je jedna od najstarijih bolesti, ali pisanih podataka o njoj nema sve do XVI veka pre nove ere.

Najstariji zapis u kome se opisuje stanje bolesnika sa simptomima šećerne bolesti potiče iz tzv. „Ebersovog papirusa“ (oko 1550. g. p.n.e.). Da su takva stanja bolesnika bila izuzetno retka u periodu pre nove ere, ide u prilog podatak da ih Hipokrat (460-377) koji se smatra „ocem medicine“ čak i ne pominje u svojim delima.

Otkrića u periodu nove ere

Najraniji podaci o šećernoj bolesti potiču od rimskog lekara Celsusa iz I veka naše ere, koji je opisao bolest karakterističnu po preteranom žeđanju i mokrenju, a prvi koji je upotrebio izraz „DIJABETES“ bio je Demetrius (III vek).

Početkom XI veka, Avicena, persijski lekar, opisao je dijabetesnu gangrenu. Sladak ukus mokraće bolesnika obolelih od dijabetesa, zapažen je još u III veku, u XVII veku (1674) utvrđeno je, da je zaista slatka ali je tek u XVIII veku (1797) za takvu mokraću upotrebljen izraz „MELLITUS“ od strane nemačkog lekara Johan Peter Franka i engleskog lekara Roloa. Iz navedenih izraza „dijabetes“ (III vek) i „mellitus“ (XVIII vek), prihvaćen je medicinski naziv za šećernu bolest „DIABETES MELLITUS“ koji je u upotrebi i u današnjoj savremenoj medicini XXI veka. Pre konačnog saznanja suštine dijabetesa, bilo je niz važnih otkrića: