|
Ove godine 21. jula, navršilo se pet godina od smrti Vladete Vukovića lirika, književnog istoričara i kritičara, profesora Prištinskog univerziteta.
Profesor Vladeta Vuković rođen je 16. februara 1928. godine u Vrnjačkoj Banji. U porodici čuvenog ugostiteljskog radnika Milana – preratnog vlasnika prestižnog pansiona „Švajcarija“ (danas „Srbija“).
Osnovnu školu i gimnaziju završio je u rodnoj Vrnjačkoj Banji. Potom se upisuje na Univerzitet u Beogradu i na Katedri za jugoslovensku književnost i srpskohrvatski jezik na tadašnjem Filozofskom fakultetu. Studira, ali počinje i da objavljuje poeziju i kraće beleške iz književnosti.
Studije literature i jezika Vladeta Vuković završava 1953. godine, posle čega se vraća u Vrnjačku Banju, u čijoj će gimnaziji i predavati književnost i jezik. U Vrnjačkoj Banji će ostati do 1959. godine, kada je izabran za nastavnika na Višoj pedagoškoj školi u Prištini, a naredne godine 1960. u Prištini je otpočela sa radom Katedra za srpskohrvatski jezik i književnost (Univerziteta u Beogradu), na kojoj će Vladeta Vuković biti izabran za asistenta i raditi neprekidno do penzionisanja.
Autor je brojnih eseja, osvrta, portreta, članaka, prikaza, beležaka, ogleda i studija, ne samo o poznatim piscima (klasicima) već i početnicima, mladim kosovskometohijskim piscima, i ne samo njima.
Prvu stihozbirku pod naslovom Sa gočkih staza (autorovo izdanje) štampa
u Kruševcu 1954. godine. Pet godina kasnije izlazi mu zbirka pesama
Zvezde izgrejale zorom, a 1964. knjiga pesama Reči i ptice, pa Utihli
žubori, 1996. Dve zbirke stihova – Zvezde detinjstva i Tragom zvuka
objavljuje 1973. Prištinska izdavačka kuća „Jedinstvo“ 1976. godine
štampa mu knjigu Otvori sluh za tišine. U izdanju Rilindije iz Prištine
1978. godine (na albanskom jeziku) štampana je zbirka Običan datum
večeras. I na kraju, dve poslednje zbirke pesama izlaze iz štampe 1997,
prva u izdanju Društva književnika Kosova – Ostaću negde, a drugu
objavljuje beogradska Prosveta pod naslovom Pesme.
Za vreme duge i plodne univerzitetske karijere Vuković je objevio i 14
knjiga iz književne istorije i književne kritike, prva knjiga eseja i
osvrta štampana je u Prištini 1962. godine. U izdanju Naučne ustanove
Kosova 1969. objavljena je doktorska disertacija pod naslovom Književno
delo Milutina Bojića, potom 1970. Ogledi i članci i 1972. Osvrti.
„Jedinstvo“ iz Prištine 1974. objavljuje Zapise iz književnosti, a
1976. monografiju Iz našeg romantizma. U kojoj studiozno govori o
književnicima XIX veka (što je i najbolja knjiga profesora Vukovića);
četiri godine kasnije (1980) u izdanju „Jedinstva“ štampana je knjiga
Eseji i kritike. Knjigu Književni ogledi i studije objavljuje 1983.
godine Akademija nauka i umetnosti Kosova. Kruševačka „Bagdala“ 1987.
štampa studiju Na raskršću vremena, a Univerzitet u Prištini knjigu Iz
naše književnosti XX veka i priručnik Iz novije srpske književnosti.
Inače, svoju autobiografiju sam Vladeta Vuković je odredio formulom „u
traganju za zvukom“, čime je naglasio jednu svoju romantičnu karakternu
i stvaralačku crtu i kao umetnik i kao pesnik. „ Ja sam uvek, piše on,
živeo sa svojim vremenom, pesnički ga osećao. I vreme u kojem živim i
zbivanja u njemu neizbežno obeležavaju pesnika. Forma pesme, apriori,
ne sme se uzimati kao njeno isključivo merilo. Polifonija života
uslovljava polifoniju pesničkog izražavanja. Smatram da se u klasične
pesničke oblike može utkati savremeni poetski senzibilitet, intenzivno
pulsiranje našeg vremena.
Od detinjstva ne samo da volim muziku nego i sviram. Mučila me je misao
kako da bez muzičkog instrumenta osećanje pretvorim u stihove, a da to
ne bude muzika, da to ne bude neka unutrašnja melodija koja sublimira
izražava osećanja i misli. I sami naslovi pesama pokazuju težnju da se
neki unutrašnji pesnički nemiri kažu suzdržano, da bi stih bio
plemenitiji, jer smatram da i poezija i muzika izviru iz istog
kristalnog umetničkog vrela. Kao kad na violinu stavljate sordinu da bi
zvuk bio plemenitiji“. Ovim je, dakle, V. Vuković definisao svoj
stvaralački karakter. O svojoj naučnoj aktivnosti i metodi kaže:
„Iako su nauka o književnosti i esejistika, s jedne strane, i poezija s
druge strane, naizgled dve različite duhovne vrednosti, veoma su usko
vezane. Proučavati poeziju a neimati istančan senzibilitet i široku
skalu osećanja i tople duševnosti, mislim da je gotovo iluzoran posao.
Poezija se ne može samo racionalno objašnjavati, jer nije samo plod
cerebralno-intelektualne konstrukcije. Biografske pojedinosti o
pesnicima, zatim čitav niz spoljnih okolnosti, vrlo su vezane za
sveukupni lik pesnika i njegovog dela. Ali osnovni preduslov je
mogućnost uranjanja u poetsku atmosferu, u određenu klimu poezije...“
Suština autorove ideje jeste da se u njegovoj ličnosti poklapaju umetnik i naučnik.
Ana Đorđević
|
